30Νοέ
2015

Απώλεια – Πένθος

Το πένθος του κάθε ανθρώπου είναι εξατομικευμένο, αν και οι περισσότεροι άνθρωποι μοιράζονται πολλά κοινά συναισθήματα. Δεν υπάρχει σχεδιασμός ή προγραμματισμός στον θρήνο. Η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει μερικές μέρες ή και χρόνια. Το πένθος που συνεχίζεται για μεγάλο χρονικό διάστημα και έχει τα στοιχεία μιας βαριάς κατάθλιψης, ή παραμένει καθηλωμένο σε ένασυγκεκριμένο στάδιο της διαδικασίας, όπως την άρνηση, θεωρείται ότι καταδεικνύει παθολογικό πένθος και ίσως απαιτεί την παρέμβαση ενός εκπαιδευμένου επαγγελματία. Άλλα σημεία παθολογικού πένθους περιλαμβάνουν ακραία συναισθήματα ενοχής, παράλογα συναισθήματα ευθύνης για την απώλεια και εκτεταμένη μελαγχολία. Οι περισσότεροι ψυχολόγοι διαχωρίζουν τα στάδια του πένθους και αναφέρουν ότι η τυπική συναισθηματική διαδικασία για την πλειοψηφία των ανθρώπων είναι η ακόλουθη: Αρχικά, το άτομο μπορεί να νιώθει μούδιασμα, σοκ, και /ή δυσπιστία. Μια ξαφνική αλλαγή στην καθημερινότητα πραγματικότητα συμβαίνει όταν κάποιος πεθαίνει. Ακόμα και αν ο θάνατος είναι αναμενόμενος, στην περίπτωση μιας μακροχρόνιας ασθένειας , και υπήρχε «προκαταβολικό» πένθος, ή θρήνος πριν το συμβάν, παρόλα αυτά υπάρχει ακόμα δυσπιστία, ότι ο άνθρωπος πραγματικά έφυγε.

Τρόποι αντιμετώπισης
Εκατομμύρια άνθρωποι διεργάζονται το πένθος χωρίς κάποια μορφή ψυχοθεραπείας, αλλά μπορεί να είναι ανεκτίμητο πλεονέκτημα να έχει κάποιος ψυχολογική υποστήριξη κατά τη διάρκεια περιόδων έντονου στρες και πόνου. Η κατανόηση των φίλων και των οικείων μπορεί να είναι θεμελιώδης αυτές τις στιγμές. Οι ομάδες υποστήριξης επίσης μπορεί να είναι ευεργετικές. Το πένθος είναι μια σημαντική διαδικασία κατά την οποία οι άνθρωποι μαθαίνουν να αποδέχονται τις (κάθε είδους) απώλειές τους. Αν και κάποιοι άνθρωποι περνούν αυτή τη διαδικασία κατά κάποιον τρόπο «εύκολα» και φυσικά , το εμπόδισμα του εαυτού να θρηνήσει μπορεί να οδηγήσει σε επιπλεγμένο πένθος. Υπάρχουν διάφορα είδη επιπλεγμένου πένθους όπως το να μη θρηνεί κάποιος καθόλου, το μπλοκάρισμα του θρήνου, το πένθος που εκδηλώνεται καθυστερημένα και /ή το χρόνιο πένθος. Τα συμπτώματα του επιπλεγμένου πένθους περιλαμβάνουν υπερδραστηριότητα, βίωση των συμπτωμάτων του νεκρού ατόμου, ψυχοσωματικά συμπτώματα (π.χ. φανταστικές ασθένειες) , δραστικές αλλαγές στο κοινωνικό δίκτυο, εχθρικά συναισθήματα προς άτομα που συνδέονταν με τον νεκρό, αυτοϋπονόμευση, σοβαρή κατάθλιψη, αυτοκτονικό ιδεασμό, ταύτιση με το νεκρό και /ή φοβίες για την ασθένεια και το θάνατο. Το επιπλεγμένο πένθος μπορεί να προκύψει λόγω ενοχικών συναισθημάτων , μια νέα απώλεια ξαναζωντανεύει μια παλαιότερη, πολλαπλές απώλειες, αδυναμία διαχείρισης αυτών των γεγονότων ή αντίσταση στη διαδικασία του πένθους. Κάθε περίπτωση περιπλεγ-μένου πένθους μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά ψυχικά ή σωματικά προβλήματα.

Μ. Περδικάρη,
Ψυχολόγος Μsc