07Νοέ
2016

Η σημασία του παιχνιδιού

Το παιχνίδι θεωρείται ότι αποτελεί κύρια δραστηριότητα των παιδιών και παράλληλα κεντρικό ζήτημα στη διεπιστημονική έρευνα της παιδικής ηλικίας στον αιώνα μας. «Το παιχνίδι είναι αρχαιότερο από τον πολιτισμό» (Χουϊζίνγκα, 1989: 11), μια και η ύπαρξη πολιτισμού προϋποθέτει πάντα την ύπαρξη ανθρώπινης κοινωνίας, ενώ η ύπαρξη παιχνιδιού δεν απαιτεί παρόμοια προϋπόθεση. Παράδειγμα οι απλούστερες μορφές παιχνιδιού στα ζώα (Αντωνιάδης, 1994).

Το παιχνίδι θεωρείται το κέντρο της παιδικής ηλικίας. Δε νοείται παιδί χωρίς παιχνίδι. Για το παιδί κάθε δραστηριότητα είναι παιχνίδι, όπως δηλώνεται και από την ετυμολογική συγγένεια των δύο λέξεων. Η λέξη παιχνίδι έχει τις ρίζες της στην αρχαία ελληνική γλώσσα, η οποία είχε τρεις τουλάχιστον διαφορετικές λέξεις για το παιχνίδι. Η συνηθέστερη από τις τρεις ήταν η λέξη «παιδιά» που σημαίνει «ό,τι ανήκει ή ό,τι αναφέρεται στο παιδί» (Χουϊζίνγκα, 1989).

Το ελεύθερο παιχνίδι έχει το πλεονέκτημα να βάζει τα παιδιά σε μια μη απαιτητική θέση, όπου η συνεργασία και η ανταπόκριση-απάντηση δεν είναι απαραίτητη. Το παιχνίδι σα διαγνωστικό μέσο είναι μια πολύ καλή μέθοδος προκειμένου να προσεγγιστεί η ψυχή των μικρότερων παιδιών, για τα οποία η γλώσσα είναι ακόμα ατελές μέσο επικοινωνίας (Wulf, 1985). Το παιχνίδι μπορεί επίσης να ενισχύσει, τις σχέσεις παιδιού-ενηλίκου, αν ο ενήλικος εμπλακεί σε μια δραστηριότητα παιχνιδιού μαζί με το παιδί. Οι ερευνητές τονίζουν τη σημασία της συμμετοχής του ενηλίκου στο παιχνίδι των παιδιών, ιδιαίτερα στο κοινωνικό-δραματικό παιχνίδι, προκειμένου να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη πολυπλοκότητα στο περιεχόμενο και στη διαδικασία του παιχνιδιού και γενικότερα για να βελτιωθεί η ποιότητα της συμμετοχής των παιδιών στο παιχνίδι (Dempsey/ Foreman, 2001). Εξάλλου, σύμφωνα με την έρευνα της ομάδας του Nadel (2008), η σχέση προσκόλλησης του παιδιού με το άτομο που το φροντίζει σε μικρή ηλικία, είναι πολύ καλός παράγοντας πρόγνωσης για τη συμπεριφορά του παιδιού στο παιχνίδι, καθώς επιδρά στην ποιότητα του παιχνιδιού και αποτελεί κίνητρο για παιχνίδι.

Συνοψίζοντας, αντιλαμβανόμαστε ότι το παιχνίδι αποτελεί μια σημαντική δραστηριότητα στη ζωή του παιδιού, γιατί συμβάλλει ουσιαστικά στη συγκρότηση της προσωπικότητάς του. Συμβάλλει στην απελευθέρωση του παιδιού από τους περιορισμούς, στη χειραφέτησή του από το περιβάλλον, στην απόκτηση αφηρημένης σκέψης, στην απόκτηση αυτοελέγχου και ικανότητας επίλυσης προβλημάτων καθώς και στη γλωσσική και εννοιολογική του αυτονόμηση (Coe/ Matson/ Fee, 1990). Συμβάλλει επίσης στην απόκτηση γνώσεων, κινήτρων, δεξιοτήτων και στάσεων, που είναι αναγκαία για την κατανόηση του ιστορικο-κοινωνικού πλαισίου μέσα στο οποίο ζει, αλλά και για την κοινωνική του προσαρμογή και συμμετοχή.